Natuur

Laven is het woord. Ik laaf me aan natuur. Alles wat niet gemaakt is. Ratten niet zo, maar verder bijna alles. Vogeltjes, struiken, twee eenden met kuikens tussen hen in. Zelfs mensen vind ik af en toe leuk, als ze me met een blije glimlach tegemoet fietsen. Het maakt gelukkig.
Des te triester is te weten hoe we het allemaal vernielen. Gif, bulldozers en bommen maken nou precies dàt kapot wat het leven zo mooi maakt. Er is natuurlijk altijd nog kunst maar daar kan je niet lekker hard doorheen fietsen.

Slagvaardige overheid

Je zou verwachten dat een coalitieakkoord dat de titel Aan de slag meekrijgt en waarop een taskforce slagvaardige overheid wordt gebouwd er alles aan zou doen om nou eindelijk eens die Grote Maatschappelijke Problemen aan te pakken waar breed ongenoegen over bestaat. Milieuvervuiling. Schiphol. Russische dreiging. Digitale afhankelijkheid. Een ondoorgrondelijk belastingstelsel. Vluchtelingenopvang. Arbeidstekorten. Enz. enz. enz.

Maar goed, om slagvaardig problemen op te lossen moet kennelijk eerst het ambtelijk apparaat worden verbouwd. Dat doen we dan wel weer op de typisch Nederlandse manier van grote stelselveranderingen waar we bij voorbaat miljoenen aan efficiencywinsten inboeken en er ook maar meteen wat extra bezuinigingen tegenaan gooien. Om het personeel in het gelid te dwingen wordt de interne bureaucratie gemaximeerd met voorschriften, oekazes, protocollen en categorieën. Ambtenaren zijn immers notoir veranderingsresistent dus iemand moet ons van bovenaf vertellen hoe we voortaan dienen te werken. Intrinsiek gedreven mensen moeten zich buigen over werkplannen en jaarverslagen om zich tegenover opdrachtgevers, hogere ambenaren, te verantwoorden. En om het allemaal in goeie banen te leiden stellen we her en der de functie van coördinator in.

Waarover het publiek dan weer extra kwaad wordt. Problemen zijn nog steeds niet opgelost en ondertussen groeien de departementen uit hun jasjes. Nou is dat geen probleem want het personeel is allang naar huis gestuurd om zich daar overspannen te thuiswerken. Waardoor er meer overleg nodig is wat minder oplevert.

Politieke visie gaat over het tijdig duiden van problemen in plaats van wachten tot er brede consensus is over crises maar volstrekte polarisatie over de aanpak daarvan. Politieke visie gaat over het nemen van besluiten en die besluiten uitleggen. Daarbij mag een partijpoliticus best de nadelen van zijn besluit bagatelliseren, een sterke oppositie legt die in debat toch wel bloot. Bijvoorbeeld aan de hand van uitstekende ambteljike afwegingsnotities.

Goeie politici maken goeie ambtenaren, en vice versa. In combinatie kunnen ze een slagvaardige overheid zijn.

Extreemrechtse knokploegen

We weten al decennia dat er democratisch onderwijs nodig is – op z’n minst geschiedenis, burgerschap/maatschappijleer/uitleg van recht, lezen en schrijven en rekenen, kunst en cultuur, aardrijkskunde, en dat er moet worden gestreefd naar maximale kansengelijkheid en rechtvaardigheid in het onderwijs. We weten al decennia dat er democratisch leiderschap nodig is – politici die voordoen en voorzeggen hoe we met z’n allen de democratische rechtsstaat moeten dragen. We weten al decennia dat media evenwichtig aandacht zouden moeten besteden aan zorgen en belangen die in de hele samenleving spelen, inclusief af en toe eens een vluchtverhaal en de achtergronden van asielaanvragen.

Maar nu we al decennia gewaarschuwd worden voor slechter onderwijs; al decennia rechts-extremistische leugens en scheldpartijen moeten verduren die nota bene door bestuurderspartijen worden overgenomen; al decennia heel veel aandacht en begrip op radio en tv naar fascistische oprispingen zien gaan, nu zijn we ineens verbaasd dat het uit de hand loopt. Dat knokploegen, neonazibendes en andere hooligans niet alleen anonieme jongens in een asielzoekersopvang en welwillende burgers bedreigen maar vooral ook de instituties van de democratische rechtsstaat aanvallen – van burgemeesters tot partijbureaus.

Dat bestuurderspolitici daar bijzonder lafhartig op reageren verbaast dan weer niemand. Dat we noch de koning noch de premier (en al helemáál niet een VVD-vicepremier of een VVD-justitieminister) zien optreden om de asielzoekers te troosten en gerust te stellen en uit te dragen dat dìt de mensen zijn die we in een beschaafd land willen beschermen tegen intimidatie, racisme en aanslagen, verbaast helaas al lang niet meer.

Het lijkt mij een goed idee als alle gemeentebesturen afspreken dat er voortaan voor elke vuurpijl, elke racistische leuze, elke dreigement tegen burgers of functionarissen, een extra plek voor nog een asielzoeker wordt ingericht in de betreffende gemeente. Kom rellen schoppen en verdubbel het aantal opvangplaatsen!

4 mei overdenking

Als niet iedereen veilig is, is niemand vrij. Als fundamentele rechten niet voor alle mensen gerespecteerd worden, is niemand zeker van zijn rechten. Ik heb geleerd dat alleen een democratische rechtsstaat garanties, zekerheid, gelijkheid, vrijheid biedt. Een democratische rechtsstaat heeft instituties en procedures nodig. En ook democratische mores en omgangsvormen, fatsoen. Maar zonder gewone mensen, mensen zonder macht of functie, die solidair zijn met verschoppelingen, die met elkaar een democratisch collectief willen vormen, die recht boven eigenbelang willen verdedigen, zonder zulke normale brave burgers is elke kans op vrijheid verkeken. Geen geringe opgave.