Actie

Ik heb geen zin om te demonstreren en al helemaal niet buiten Den Haag. Ik heb wel wat beters te doen en ik betwijfel of het er toe doet. Maar ja ik geloof dat democratie gebaseerd op betrokken burgerschap (een pleonasme eigenlijk) en ik vind dat er eindelijk weer eens aandacht moet zijn voor zaken die er echt toe doen, in plaats van dat xenofobe gezeik over immigratie. Ik toog op deze prachtige zaterdag dus toch maar naar de hoofdstad, een tikje slimmer dan vorige keer zodat ik direct aan de voorkant van de stoet meeliep. Het was tof. Gezellig, er was een hoop creativiteit, ik liep vlak voor een drumband wat ik altijd heerlijk vind, en ik kwam nog een oud-collega tegen. Toen we bij het museumplein aankwamen keerde ik om en ik liep via de Spiegelstraat terug richting station. Dat was een bijzonder vervreemdende ervaring. Terwijl ik tussen de toeristen door slalomde zag je bij elke brug een paar meter verderop de demonstrerende stoet langs komen, met vlaggen en borden en chants. De toeristen hadden duidelijk geen idee, ze waren te druk met de etalages en hun rolkoffertjes.
Ook op radio en tv was er nauwelijks aandacht voor de veertigduizend mensen die de moeite hadden genomen om te vragen om maatregelen waarmee de natuur niet nog verder geweld aandoen. Betere ov- en fietsinfrastructuur, bouwen met hout en goed isoleren, natuur in plaats van vee, geen ruimte voor commerciele AI en dergelijke. Het zal allemaal weer niet gebeuren. Daar word je moedeloos van, maar zo'n fijne demonstratie verlicht wel.

Comfort

Als ik in mijn warme bed in mijn fijne woning lig ben ik me voortdurend bewust van het feit dat miljoenen en miljoenen mensen lijden. Niet in een ver verleden maar nu, hier, op deze aardbol. Elk moment van elk etmaal. En dat veel van dat lijden een kwestie van onrecht is en niet van het normale verloop van een mensenleven. Ik leef mijn comfortabele luxeleven, doneer af en toe, probeer kinderen het idee van de rechtsstaat bij te brengen, en ben me er voortdurend bewust van dat niks genoeg kan zijn. En tegelijk vind ik het niet realistisch om minder van mijn geprivilegieerde mogelijkheden te genieten.

Wiss, Socrates op sneakers

Als ik aan iemand vraag waarom hij iets doet of denkt, dan is dat omdat ik wil weten waarom hij doet of denkt wat ie doet of denkt. Ook al beweert mevrouw Wiss dat dat niet het geval is, ik vraag heel vaak naar het waarom van iets omdat ik het waarom probeer te begrijpen.

Ik hou niet van zelfhulpboeken en dit boekje vormt daarop geen uitzondering. Ook al is het best leuk geschreven (ondanks het onnodige gebruik van engels hier en daar – Socrates zei heel zeker niet "wisdom begins with wonder"). En ook al lijkt het me inhoudelijk best waar dat gesprekken er beter van worden als je goed luistert, goeie vragen stelt en als je oordeel even uitstelt. Begrijpen voordat je begrepen wil worden, mooie aanbeveling. Maar de vertaling van oefeningen in een training naar alinea’s in een boek levert onnatuurlijke teksten op: “Vind je het goed als ik je een vraag stel?” Erger nog vind ik het impliciete beeld dat de vraagsteller de eigenlijke ‘wijze’ is die de gesprekspartner tot betere inzichten brengt. Hier en daar wordt wel beweerd dat het er om zou gaan gezamenlijk tot meer inzicht te komen, maar tientallen keren wordt glashard verzekerd dat het de ander is die tot reflectie moet worden bewogen.

Tenslotte bevalt de titel me ook al niet. Het is gezocht, geforceerd, een poging van de marketingafdeling om iets hoogdravends te verbinden met het dagelijks leven. 

The Economics Book: Big Ideas Simply Explained

Ik had het boek bijna uit toen degene aan wie ik het door wilde geven moest vertrekken, dus de laatste paar hoofdstukken heb ik gemist. Dat is geen ramp want de meeste inhoud kende ik al, het is eigenlijk een soort schoolboek. Maar dan heel veel beter dan wat ik me van de middelbare school herinner. Het is heel overzichtelijk min of meer chronologisch opgebouwd rond steeds een idee van een bekende econoom, elk idee krijgt maximaal twee pagina's behalve de echt grote theorieen, die krijgen er vier. De taal is relatief eenvoudig maar niet kinderlijk, de opbouw van elke pagina is steeds: de naam van de econoom, een paar stellingen van eerdere en een paar van latere economen, een schemaatje van het idee, een kader over de betreffende econoom en een plaatje ter illustratie, rond de eigenlijke uitleg. Een absolute aanrader voor als je je schoolkennis op wil frissen.

Stendhal, La chartreuse de Parme

Aan het einde gaan ze allemaal dood en tegen die tijd had ik iedereen al dertig keer doodgewenst. Man man man wat een ongelooflijk saai boek! De eerste honderd pagina's dacht ik dat het aan mij lag omdat ik me maar langzaam door het frans worstelde, maar halverwege las ik best makkelijk door en toen was er nog geen doorkomen aan. Eindeloos gedoe met verliefde types en gebroken beloften, who cares? Een achttiende eeuwse soap met in de hoofdrol een jongen waarover op iedere bladzijde wordt verteld dat hij zo knap en aantrekkelijk is, maar die tegelijk werd beschreven als een luie verwende losbol. Geen idee waarom iemand dit boek vrijwillig zou lezen. 

Natuur

Laven is het woord. Ik laaf me aan natuur. Alles wat niet gemaakt is. Ratten niet zo, maar verder bijna alles. Vogeltjes, struiken, twee eenden met kuikens tussen hen in. Zelfs mensen vind ik af en toe leuk, als ze me met een blije glimlach tegemoet fietsen. Het maakt gelukkig.
Des te triester is te weten hoe we het allemaal vernielen. Gif, bulldozers en bommen maken nou precies dàt kapot wat het leven zo mooi maakt. Er is natuurlijk altijd nog kunst maar daar kan je niet lekker hard doorheen fietsen.

Slagvaardige overheid

Je zou verwachten dat een coalitieakkoord dat de titel Aan de slag meekrijgt en waarop een taskforce slagvaardige overheid wordt gebouwd er alles aan zou doen om nou eindelijk eens die Grote Maatschappelijke Problemen aan te pakken waar breed ongenoegen over bestaat. Milieuvervuiling. Schiphol. Russische dreiging. Digitale afhankelijkheid. Een ondoorgrondelijk belastingstelsel. Vluchtelingenopvang. Arbeidstekorten. Enz. enz. enz.

Maar goed, om slagvaardig problemen op te lossen moet kennelijk eerst het ambtelijk apparaat worden verbouwd. Dat doen we dan wel weer op de typisch Nederlandse manier van grote stelselveranderingen waar we bij voorbaat miljoenen aan efficiencywinsten inboeken en er ook maar meteen wat extra bezuinigingen tegenaan gooien. Om het personeel in het gelid te dwingen wordt de interne bureaucratie gemaximeerd met voorschriften, oekazes, protocollen en categorieën. Ambtenaren zijn immers notoir veranderingsresistent dus iemand moet ons van bovenaf vertellen hoe we voortaan dienen te werken. Intrinsiek gedreven mensen moeten zich buigen over werkplannen en jaarverslagen om zich tegenover opdrachtgevers, hogere ambenaren, te verantwoorden. En om het allemaal in goeie banen te leiden stellen we her en der de functie van coördinator in.

Waarover het publiek dan weer extra kwaad wordt. Problemen zijn nog steeds niet opgelost en ondertussen groeien de departementen uit hun jasjes. Nou is dat geen probleem want het personeel is allang naar huis gestuurd om zich daar overspannen te thuiswerken. Waardoor er meer overleg nodig is wat minder oplevert.

Politieke visie gaat over het tijdig duiden van problemen in plaats van wachten tot er brede consensus is over crises maar volstrekte polarisatie over de aanpak daarvan. Politieke visie gaat over het nemen van besluiten en die besluiten uitleggen. Daarbij mag een partijpoliticus best de nadelen van zijn besluit bagatelliseren, een sterke oppositie legt die in debat toch wel bloot. Bijvoorbeeld aan de hand van uitstekende ambteljike afwegingsnotities.

Goeie politici maken goeie ambtenaren, en vice versa. In combinatie kunnen ze een slagvaardige overheid zijn.