Les femmes du 6ème étage

Lekkere ouwewijvenfilm, jammer alleen dat er dan ook een hoop ouwe wijven om je heen zitten. Luid lachend, hun kennis van Spaans en Frans tentoonspreidend, schetend. Maar ach, zo'n lekkere feelgoodmovie met beeldschone actrice en weemoed naar omaatje en grootvaders naaister, het soutterain bij tante Thea, de logeerkamer met wastafels in de kast en raar smakend water... een aanrader voor iedereen op leeftijd die nog maar enigszins heeft meegemaakt dat er personeel in huis was.

vrijheid en recht

Wat is nou erger? Het totalitarisme van Noord-Korea, waar iedere vorm van mens-zijn onmogelijk wordt gemaakt? Het ultra-kapitalisme van China, waar slachtofferschap impliciete kritiek is en dus verboden? De corruptie van Rusland, waar geen eerlijk mens veilig is? De dictatuur van Syrië, waar volwassen burgers als kleine kinderen tot gehoorzaamheid worden gedwongen? De anarchie van Irak, waar alleen de eigen familie, en opsluiting achter dikke muren nog enige veiligheid biedt? Of de staat-loosheid van Mexico, waar criminelen hun macht handhaven met extreem geweld?
Elke keer als ik lees over de ellende in de wereld, ben ik nog het meest geschokt door het gebrek aan waardering dat Nederlanders hebben voor ons eigen regime. Een samenleving waarin afwijkingen van de norm op prijs werden gesteld als nonconformistisch. Een politiek stelsel waarin macht wordt gedeeld en beslissers zich publiekelijk verantwoorden. Een rechtsstaat waar je, ongeacht je achtergrond, een op de wet gebaseerde uitspraak kan krijgen en waar vonnissen daadwerkelijk worden uitgevoerd. We hebben het hier echt goed, we zijn veilig voor machtsmisbruik en corruptie en willekeur, we hebben rechten waar we aanspraak op kunnen maken, we mogen vergaand zelf bepalen hoe we leven, hoe we ons gedragen, en vooral wat we vinden, geloven en uitdragen. Wij worden niet gemarteld als we klagen over drugshandel die alles kapot maakt, wij worden niet vermoord als we de pretenties van onze ‘leiders’ aan de kaak stellen.
Maar de beweging in Nederland die hard schreeuwt tegen zondebokken voor problemen die we helemaal niet hèbben groeit. Nemen moslims ons onze vrijheid af? Neemt Europa ons onze welvaart af? Helemaal niet, integendeel, en toch scheppen PVV en andere hysterici er genoegen in om de noodklok te luiden. Het is dezelfde heksenjacht als in de middeleeuwen. Ook toen werd er niet echt zwarte magie gebruikt om mensen ziek te maken, ook toen sliep er niemand met de duivel. Maar de brandstapels werden wel degelijk aangestoken.

Alan Hollinghurst, The Stranger's Child

Een typisch leesclubboek, want hoewel ik het prettig vond om te lezen, zie ik niet welk punt er met deze Britse ‘Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan’ wordt gemaakt. Ik snap zelfs niet dat het over Daphne zou gaan, zoals de achterflap stelt, anders dan dat zij de verbindende figuur is. Maar als het al ‘over’ iemand gaat is dat Cecil, de dode dandy.
Dat het toch een prettig te lezen boek is, komt door het taalgebruik op niveau (tenminste drie woorden op moeten zoeken omdat ik geen flauw idee had van de betekenis: emb,en nog een paar die ik dan toch weer vergeet) en door de opgeroepen sfeer. Dat laatste werkt als een schilderij van de Haagse school: je kan je inleven, maar het is wel degelijk geromantiseerd en het blijft iets buiten de werkelijkheid.

Van de recensie in the Guardian pik ik The story is a sort of ironic meditation on the evolution of literary memory, dat gaat helpen bij de leesclub. Waar het geheid zal gaan over de eindeloze serie homo’s, terwijl ik toch denk dat dat nou net niet is waar het boek over gaat. Dat iedereen in het boek homo is lijkt me meer een soort toeval, en iets waardoor het gedicht van Cecil een schandalig geheim heeft, maar het krijgt gelukkig niet de centrale aandacht. Gelukkig, omdat die toevalligheid vooral normaliseert, onbelangrijk maakt.

Beneden alle peil

Luisteren naar Wilders is alsof je een berg braaksel moet opeten, dat weten we nou wel. Maar zo’n Stef Blok, die het eerst heeft over de alternatieve ‘stijl’ van Wilders en dan in één adem opmerkt dat “sommigen wel erg happen”. Wat een afgrijselijke gollum! Kan die creep niet publiekelijk in de hoek gezet worden?

Belastingdienst

Het belastingdienstschandaal is veel ernstiger en zou veel meer stof moeten doen opwaaien dan het Diginotarschandaal. De belastingdienst heeft een bijzondere verantwoordelijkheid om zorgvuldig te opereren, een beetje zoals de Kiesraad. De hele staat bestaat bij de gratie van kiezers en belastingbetalers, als je daar niet netjes mee omgaat heb je geen terroristen meer nodig. Het is een hele keten van fouten die de belastingdienst heeft gemaakt, en ik vrees dat ze dat zelf nog niet zo inzien. Het begint met de technische en organisatorische beveiliging van persoonlijke gegevens van belastingplichtigen. Digid is een beetje vergelijkbaar met een ouderwetse grendel op de achterdeur: het is wel een slot maar erg effectief is het niet. Zeker niet als je mensen ook nog eens adviseert om de Digid van de buurman te gebruiken. De volgende fout, een hele ernstige, is het achterwege laten van een rechtmatigheidsbeoordeling. Mensen doen aangifte, of vragen een toeslag aan, en dan controleert de belastingdienst niet heel basaal of die aangifte of aanvraag wel klopt?! Het lijkt me één van de belangrijkste functies van de belastingdienst, om te checken of al die formulieren wel juist zijn ingevuld. Wat ze in wezen hebben gedaan is onze tuinhekken openzetten en niet zijn blijven bewaken of er iemand naar binnen liep. Fout drie is de bejegening van slachtoffers van de identiteitsfraude, die ze zelf wel heel erg makkelijk hebben gemaakt. De primaire reactie van de belastingdienst was niet hulp verlenen aan slachtoffers, of onderzoeken wat er precies mis was gegaan en zo snel mogelijk het lek dichten, maar mensen met een kluitje in het riet sturen. “Zoek het zelf maar uit”, u bent slachtoffer en wij zijn niet dader, dus lost u het probleem ook maar op. Mensen die dachten erop te kunnen vertrouwen dat de overheid zorgvuldig met hun gegevens en met hun geld om zou gaan, worden geconfronteerd met een instantie die zich klantonvriendelijker opstelt dan de Postbank bij pinfraude. En uiteindelijk, de vierde fout, spoort de belastingdienst niet actief slachtoffers van fraude op, die zichzelf nog niet gemeld hebben en die dus waarschijnlijk nog niet eens wéten dat ze slachtoffer zijn. Teveel moeite. Terwijl belastingplichtigen en toeslaggerechtigden toch echt geloven dat de overheid zaakjes goed regelt, en zeker tot in detail exact weet te achterhalen wie nog een paar cent schuldig is aan, of een paar honderd euro tegoed heeft van, de overheid. Als de vordering of de parkeerboete zo keurig in de bus kan vallen, waarom lukt het dan niet om ervoor te zorgen dat de juiste mensen de juiste toeslag ontvangen? De overheid heeft zich niet erg betrouwbaar betoond, nota bene achter het gezicht van één van de organisaties waarvoor een betrouwbare reputatie essentieel is. Als de belastingdienst het al niet kan, waarom zou je dan nog vertrouwen op gemeentes, administratiekantoren, boete-inners, certificaatverleners…? En als de belastingdienst geen belangstelling heeft voor de correctheid van je gegevens, waarom zou je dan nog netjes aangifte doen? Het lijkt mij dat de belastingdienst diep door het stof moet. En iets moet verbeteren aan het besef dat omgang met persoonlijke gegevens van burgers de grootst mogelijke zorgvuldigheid, beveiliging, discretie en integriteit vereist.

Melancholia

Hier de site van de film De puzzel van het leven hangt meer af van de schaalgrootte, dan van de eindigheid. Zo nietig en onbetekenend als een enkel mens is in het oneindige en eeuwige universum. Zo centraal en allebepalend als diezelfde enkele mens is; zonder zijn bewustzijn, zijn waarnemingen, zijn ervaringen ìs er voor hem helemaal geen universum. Bestaat de wereld buiten ons? Is een universum zonder leven, dus zonder goed en kwaad, nog wel een universum? Schitterend, hoe je over zulke wezenlijke, ingewikkelde, abstracte onderwerpen een film kan maken. Een verhaal, terwijl het nou juist niet over dat ene verhaal gaat. Dat vind ik Kunst met een grote K, sublimatie van zieleroerselen. De film leidde tot een avond bespiegelingen over god en liefde en leven. Pas toen ik me vanmorgen de parallel met de Hitchhikers guide to the galaxy realiseerde, de aarde die wordt weggevaagd voor een intergalactische snelweg, kon ik er weer relativerend over giechelen.

burkaverbod

Eén van de mooie eigenschappen van een democratie is, dat de overheid niet boven ons uittorent. De samenleving, het publiek, dat zijn wij met z’n allen bij elkaar en de overheid is ons instrument. De overheid vertaalt wat we allemaal willen in voorschriften en beleid, en zorgt ervoor dat dat ook gehandhaafd wordt. Pas bij de handhaving ontstaat er een hiërarchische verhouding tussen de overheid, als vertegenwoordiger van het hele publiek, tegenover individuele personen of bedrijven. En één van de mooie kanten van de rechtsstaat is, dat democratie niet kan verworden tot een dictatuur van de meerderheid. De meerderheid kan vanalles willen, maar wordt begrensd door individuele grondrechten, algemene principes zoals gelijkheid, proportionaliteit, subsidiariteit enzovoort, en door procedures. Zo ontstaat er een prachtige balans. De overheid is niet de eigenaar van de publieke ruimte. De publieke ruimte is nou juist publiek omdat het geen eigenaar heeft. Iedereen mag zich in de publieke ruimte op elke manier gedragen, op voorwaarde dat dat gedrag dezelfde ruimte aan alle anderen geeft om zich op hun beurt vrij te gedragen. Individuele vrijheid in de publieke ruimte betekent niet dat je anderen schade aan mag doen of in hun bewegingsvrijheid mag beperken. Een overheid die de pretentie heeft om mij voor te schrijven hoe ik eruit moet zien of hoe ik me sociaal moet gedragen in de publieke ruimte, neemt mij een stukje burgerlijke vrijheid af, en legt onrechtmatig beslag op de publieke ruimte. Dat is een overheid die zich iets toeëigent wat van niemand en dus van ons allemaal is. Als ik verplicht word mijn gezicht en haar altijd en overal aan iedereen te laten zien, word ik onderdaan in plaats van vrije burger. Dat is gek, in een democratische rechtsstaat ben ik toch net zo vrij als ieder ander? Zie ook http://www.wereldjournalisten.nl/artikel/2011/09/18/de_symboolpolitiek_van_het_boerkaverbod/